Marijke Smedema is afgestudeerd bij Orthopedagogische Muziekbeoefening aan het Conservatorium in Maastricht en heeft tijdens haar afstudeerstage als vrijwilliger in Srebrenica gewerkt in 2001. Nu leidt zij De Muziekbus: ze stelt het programma samen, organiseert en leidt de activiteiten, ze maakt en onderhoudt contact met verschillende muziekanten en muziekinstellingen.
Zij houdt ons op de hoogte van de ontwikkelingen van De Muziekbus: haar brieven zullen het grootste deel van dit dagboek vormen, aangevuld met foto's gemaakt in het kader van De Muziekbus.
november 2004
30 september 2004
30 augustus 2004
zomer 2004
juni 2004
september 2003
25 juni 2003
14 juni 2003
10 juni 2003
8 februari 2003
Voorbeschouwing november 2004
Vijf leden van het Muziekbus team zullen voor twee weken naar Nederland komen voor een intensieve training. Verschillende docenten van de Hogeschool Zuyd zullen trainingen geven in muziek en beweging, het observeren van kinderen, sociale vaardigheden en intervisie. Tevens zal het team verschillende scholen bezoeken en deelnemen aan de conferentie "Singing the brigde" (georganiseerd door Musicians without Borders).
zaterdag 30 oktober 2004
Vandaag vond de afsluiting van het project "Ljeto u nama" (de zomer in ons) plaats. Zo'n 115 kinderen uit Srebrenica en de omliggende dorpen Potocari, Ljeskovik, Suceska en Zutica kwamen met bus(jes) naar de school van Srebrenica. Verdeeld in 6 groepen volgden de kinderen muziek en dans workshops. Aan het einde van de middag presenteerden elke groep wat ze gedurende de dag geleerd hadden.
maandag 30 augustus 2004
Silver Town Samba
Op maandag 30 augustus 2004 heeft het event "Silver Town Samba" plaatsgevonden in Srebrenica. Het dagprogramma had twee onderdelen.
In de middag hebben leden van de Sarajevo Drum Orchestra een sambaworkshop gegeven. Vijftien jongeren hebben hieraan deelgenomen, grotendeels jonge musici uit Srebrenica en Bratunac (inclusief alle leden van de muziekgroep Tirbute, die later in de avond ook speelde). Deelnemers hebben binnen een uur de basisritmes van de samba geleerd op Braliziaanse instrumenten.
De avond is begonnen met een sambaoptocht door het centrum van Srebrenica. Steeds meer mensen zijn naar het park gaan lopen waar Tirbute (de muziekgroep uit Bratunac) om 21:00 uur begon te spelen. Na vier liedjes ging het sambaorkest verder spelen, inmiddels voor een groter publiek (ongeveer 200 toeschouwers). Na een tijd heeft Tirbute het weer overgenomen en zij hebben tot ongeveer 23:15 gespeeld.
Een reactie van een van de organisatoren van de dag (die ook aan de sambaoptocht heeft deelgenomen): "Eerst voelde ik me echt angstig over de sambaoptocht door de stad. Maar het was geweldig! Het heeft mij een hoop energie gegeven en het was heel leuk om met de groep te spelen."
Themadagen zomer 2004
Tijdens een themadag werken we een hele dag met een groep kinderen naar een voorstelling toe. Het thema was dit jaar; "Wanneer dromen werkelijkheid worden". Kinderen die mee deden konden kiezen of wilden dansen, acteren, of een instrument bespelen. De voorstelling werd afgesloten met een gezamelijke dans.
Srebrenica:
Collective Settlement Visca
Collective Settlement Jezevac
juni 2004
In juni 2004 heeft de Muziekbus een zomerkamp georganiseerd voor kinderen uit Srebrenica en uit het vluchtelingenkamp Višca.
Bijzonder
Hoogtepunt van de zomer was het zomerkamp dat op 3 juli werd afgesloten met
veel huilende kinderen...
28 Kinderen en 10 volwassenen hebben een week
lang keihard gewerkt om een muzikale voorstelling in elkaar te zetten. Deze
voorstelling hebben we zowel in Visca (vluchtelingenkamp waaruit 15 kinderen
mee waren op kamp) als in Srebrenica opgevoerd. In
Srebrenica is het in het algemeen niet makkelijk om in de grote zaal te
spelen doordat het publiek zich erg onrustig gedraagt. Kinderen komen zonder
ouders en weten niet hoe ze zich moeten gedragen. Er wordt veel gepraat en
het gekraak van de zonnebloempitten is erg storend. Dit keer kregen we de
kinderen stil. Het was indrukkend om te zien hoe sommige ouders van kinderen
die meespeelden moesten huilen van ontroering. Hieruit zie ik weer dat het
werk wat we hier doen niet alleen impact heeft op de kinderen, maar dat dit
ook overgedragen wordt naar ouders.
Typisch Bosnië
We komen aan op de school in Visca voor de uitvoering van het zomerkamp. Niemand weet van iets.....uhm, we hebben toch duidelijk een aantal keren met de directeur hierover gesproken. De directeur is afwezig maar we kunnen spreken met de secretaris. Hij vraagt wanneer we dit af hebben gesproken. Anderhalve week geleden is mijn antwoord. Tja, zegt hij, sinds afgelopen vrijdag is er een nieuwe directeur.... Gelukkig blijken we de nieuwe directeur te kennen en hebben we geen moeilijkheden (behalve dan dat er die dag geen stroom is en we een klein draagbaar cd-spelertje moeten gebruiken voor de muziek).
september 2003
"Hèhè, eindelijk even pauze". Ik plof neer. Een laatste kind stuur ik de geïmproviseerde muziekruimte uit. Dit tot ongenoegen van Dragana, een van de workshopleiders in opleiding. Dragana is helemaal verknocht aan het meisje die in de oorlog beide ouders verloren heeft. Ik begrijp de gevoelens van Dragana, maar soms moet ik hard zijn om de bestwil van alle workshopleiders. Deze pauze hebben we hard nodig om even tot rust te komen na een dag van hard werken. En voorlopig zijn we nog niet klaar. De voorstelling en disco moeten nog komen.
Vandaag werken we met z'n zessen in een vluchtelingenkamp nabij Tuzla; een percussionist uit Sarajevo, een Nederlandse vrijwilligster, drie workshopleiders in opleiding uit Tuzla/ Srebrenica en ik. De hele dag staat in teken van het thema 'de tijdmachine'; we maken een 'stomme' film, dansen als cowboys en indianen, maken toekomstmuziek en spelen Afrikaanse ritmes op de darabuka's. Ook helpen de kinderen mee het decor te ontwerpen en de tijdmachine te maken.
Terwijl ik een broodje eet denk ik erover na hoe de dag tot nu toe gegaan is. Ik kan tevreden zijn. Ik denk aan Adina, een meisje van 10 jaar en net gedwongen teruggekeerd van Zweden naar Bosnië. Ze lijkt vandaag geaccepteerd te zijn in de groep. De dag ervoor was Adina uit de groep gezet en was ze 'vervangen' door een ander meisje. Ik liet het toen voor wat het was (begreep het verhaal van de kinderen niet helemaal. toch nog steeds die taalbarrière). Later bleek dat Adina de hele dag voor het gebouw had zitten wachten. In gebrekkig Bosnisch heb ik de kinderen 's avonds nog duidelijk kunnen maken dat ze de volgende dag niet konden optreden wanneer Adina niet alsnog de dans aangeleerd kreeg door de kinderen zelf. Dit werkte gelukkig. Vandaag was de sfeer in de groep verbeterd en danste ook Adina mee in de groep.
Het geduld van de kinderen is inmiddels op. Voor het raam staan ze in grote getallen te roepen. Na een korte briefing gaat iedereen weer aan de slag. Iedereen heeft zo zijn eigen taak in de voorbereidingen naar de voorstelling toe; podium opbouwen, kinderen omkleden of schminken, klaarzetten van het instrumentarium, geluidsapparatuur of lichten. "Uhm", denk ik wanneer de avond wel heel snel valt en het steeds donkerder wordt. De twee kleine lampen die we meegenomen hebben zijn lang niet genoeg om het hele podium te verlichten. Inmiddels komen er steeds meer jongeren en ouders om het podium staan in afwachting van wat komen gaat. Ik rijd de muziekbus voor het podium en zet de koplampen aan. Op deze manier hebben we toch voldoende licht voor de voorstelling. Gelukkig, de baas van het kamp is ook gekomen. Met enthousiasme begroeten we elkaar.
De voorstelling kan beginnen. Een aantal jongeren die eerder die dag nog aan het klieren waren helpen nu hard mee met het bedienen van de cd-speler of fungeren als 'statief' voor de lampen. De groep van Adina begint. Ze straalt, evenals alle andere kinderen. Dan komt opeens een moeder langs en pikt één van de kinderen uit de rij die klaar staat voor het optreden. Hij moet eten. . Niet iedereen begrijpt wat we aan het doen zijn. Gelukkig zijn er meer dan 100 aanwezigen die dit wel begrijpen en blij zijn dat we twee dagen in het kamp zijn komen werken. Ze vragen wanneer we terug komen. gauw, heel gauw!
25 juni 2003
Rondom Amica, het centrum voor vrouwen en kinderen in Srebrenica, wonen veel
deftige, enge, grappige en dronken spoken. Zo'n 20 kinderen hebben deze dag
kennis gemaakt met deze spoken. Ze hebben samen met ze gedanst en muziek
gemaakt.
's Avonds was de speeltuin van Amica omgetoverd in een spokenkasteel. Zo'n
80 ouders en geinteresseerden kwamen kijken naar een voorstelling die
gedurende de dag was voorbereid. De avond werd afgesloten met een openlucht
disco voor alle kinderen.
14 juni 2003
Hier weer eens een berichtje vanuit Srebrenica. De zomer is hier in volle gang. En dat betekent dat de mensen volop iets te klagen hebben: "Vruce, vruce!" ("Warm, warm") is hun favoriete zin bij een ontmoeting op straat. Het verbaast me. Je zou toch zeggen dat mensen hier aan deze temperaturen gewend zijn. Niet dus.
Het gaat goed met me. Ik ben blij dat ik hier zit en het muziekproject vorm kan geven. Langzaam breidt het werk zich uit. Ik werk steeds vaker samen met bosnische musici en sinds kort heb ik er zelfs een vaste (bosnische) collega. Hij is een percussionist uit Sarajevo. Het samenwerken met lokale mensen vraagt veel van me. Cultuurverschillen komen veel duidelijker aan het licht dan tot nu toe het geval was. Zo is het hier moeilijk afspraken te maken met mensen zonder eerst gezellig samen koffie te drinken en blijven afspraken het liefst een beetje vaag. Op het laatste moment komt alles toch wel goed....
Om jullie een beetje een beeld te geven van mijn werk, zal ik een kort
overzicht geven van activiteiten die ik de afgelopen periode georganiseerd
heb.
- In twee vluchtelingenkampen nabij Tuzla heb ik wekelijkse muziekactiviteiten georganiseerd. In Tinja richte ik me op de kinderen met 'special needs'. Dit hield in, werken in kleine groepen en veel persoonlijke aandacht. In Jezevac werkte ik met alle kinderen van de school (2 klassen...) en had ik een pre-school klasje. Sinds afgelopen week is de zomervakantie begonnen en is het zoeken naar een nieuwe goede vorm voor werken in de kampen;
- Bijna wekelijks ging ik naar klein schooltje (klein wat aantal kinderen betreft) in de bergen nabij Srebrenica. Sinds de oorlog zijn er nog maar weinig kinderen teruggekeerd naar Suceska, waar een inmens grote school staat. Hopelijk keren in de zomer meer gezinnen terug naar hun oorspronkelijke huizen en is de school volgend jaar niet meer zo leeg.
- In Srebrenica zelf heb ik 2 'muziek en bewegings' groepen en een aantal blokfluitleerlingen.
- Sinds afgelopen week ben ik samen met een lokale muzikant begonnen met met het geven van popworkshops. 10 Jongeren zijn verdeeld in 3 popbands die elk op hun eigen niveau kunnen werken. Waarschijnlijk breidt dit aantal zich de komende periode nog uit.
- Erg leuk was verder nog het geven van een workshop op het conservatorium van Sarajevo. Er waren zo'n 33 studenten op af gekomen (veel meer dan ik had gehoopt). Toen ik binnenkwam waren ze de stoelen aan het klaar aan het zetten; netjes in rijen, alsof ik een college zou gaan geven... Ik heb er maar gauw een kring van laten maken. Dit vonden de studenten maar raar... . Actief onderwijs is hier veel minder gewoon dan in Nederland. Hun passieve houding veranderde snel nadat ik de muziek van de Douchedruppel had aangezet (sorry, waarschijnlijk niet voor iedereen bekend...). Even later stond iedereen (inclusief docent) met stokjes muziek te maken op alles wat er aanwezig was in het lokaal; stoelen, tafels, radiatoren, sleutels, de vloer en elkaar. Een aantal studenten waren zo enthousiast dat ze aangaven dat ze mee willen werken binnen het muziekbus-project. En zo breidt het project zich uit... .
Als afsluiting nog een gedicht die een eerdere bewoner van mijn huis aan de muur had gehangen. Ik heb het laten hangen...
Maar ik ben geen vluchteling
want ik ben niet gevlucht
ik ben weggewaaid
als een blad aan een boom
er is in ons land
een verschrikkelijke wind opgestoken
een wind vol vuur en verkrachting
en op een dag
op een dag die ik mij niet meer herinner
die ik mij niet meer durf herinneren
ben ik weggewaaid
wie zou er uit zichzelf vluchten
wie zou er zonder afscheid te nemen
z'n eigen huis
z'n eigen dorp of stad
z'n eigen land
z'n eigen familie in de steek laten
en dan
ergens aankomen
waar je niet welkom bent
vluchtelingen zijn nooit welkom
dat weet iedereen
dat heeft de geschiedenis
al zo vaak bewezen
waarom zou je dan vluchten
waarom een langzame dood
in een vreemd land
als je op de drempel van je eigen huis
ook kunt sterven
vluchtelingen bestaan niet
er bestaan alleen weggewaaide mensen
die door de wind
over de wereld geblazen
10 juni 2003
De Muziekbus is volop aan de gang. Binnenkort een uitgebreidere beschrijving over hoe het gaat. Tot die tijd hebben we drie foto's over de kinderen die deelnemen aan de activiteiten en Marijke.
De Muziekbus is op zaterdag 8 februari 2003 vertrokken. Marijke Smedema, de coordinator van het project, reed rondom 17:00 uur weg uit het kantoor van Musicians without Borders in Alkmaar in een blauwe Volkswagen busje: De Muziekbus. Het busje was volgeladen met muziekinstrumenten: de donaties van vele enthousiaste mensen.
In de komende tijd zal het programma opgestart worden in Srebrenica en de vluchtelingenkampen in de buurt van Tuzla.